Πάρις Τιβιτιάν/ lifo

Δημοσθένης Παπαμάρκος

της Μαριλένας Παππά

Φωτογραφία άρθρου: Πάρις Ταβιτιάν/ lifo

Πηγή: Dreamers & Co

Περπατήσαμε τη βρεγμένη Ασκληπιού κουβεντιάζοντας για τις λέξεις που αποτυπώθηκαν στην οθόνη του υπολογιστή του, σε χαρτιά, σε βιβλία, σε ακόμα περισσότερα βιβλία και πιο πολύ στην καρδιά μου. Κι ύστερα καθίσαμε σ’ ένα καφέ στα Εξάρχεια να γλυτώσουμε από τη βροχή. Είχα απέναντί μου έναν από τους σημαντικότερους νέους Έλληνες λογοτέχνες, σημαντικά ανυποψίαστο για τη σημαντικότητά του. Η βροχή δυνάμωνε, πήραμε καφέ και το ταξίδι στη μοναδικότητα του Δημοσθένη Παπαμάρκου ξεκινούσε.

Γιάννης Δρακουλίδης/ FOSPHOTOS
Γιάννης Δρακουλίδης/ FOSPHOTOS

Πού σε βρίσκει το τώρα;

Μόλις τελείωσα το λιμπρέτο για την Ειρήνη του Αριστοφάνη. Είναι κατά κάποιον τρόπο μία μοντέρνα όπερα, βασισμένη στο έργο του Αριστοφάνη και θ’ ανέβει αυτό το καλοκαίρι. Ταυτόχρονα, βρίσκομαι σε διαδικασία προεργασίας για ένα μυθιστόρημα που φιλοδοξώ να γράψω!

Τι σημαίνει προεργασία;

Ψάχνω να βρω τη μεθοδολογία της έρευνας, καθώς υπάρχουν συγκεκριμένες  ερευνητικές απαιτήσεις πριν μπω στη διαδικασία να γράψω. Θα πρέπει να γίνουν συγκεκριμένα «διαβάσματα» και να οργανώσω τι θα δω πρώτα και πώς θα καλύψω υλικό που δεν μπορεί να βρεθεί αναγνωστικά.

Άρα το επόμενο βιβλίο θα έχει κι αυτό ένα ιστορικό υπόβαθρο, όπως το «Γκιακ»;

Όχι, δε θα είναι σαν το Γκιακ, δηλαδή σε μια απομακρυσμένη εποχή από το σήμερα. Απλά επειδή η ιστορία του πρωταγωνιστή έχει μία καμπύλη που αρχίζει από το παρελθόν, δηλαδή η ιστορία δε λαμβάνει χώρα στο 2017 καθ’ ολοκληρία, αλλά πηγαίνει και σε άλλα χρονικά σημεία, ουσιαστικά μαζεύω στοιχεία και γι’ αυτήν την εποχή. Και για ‘μένα αυτή η διαδικασία είναι κι ένας τρόπος να «ζεσταθώ» πριν περάσω στο κείμενο. Με βοηθάει να ξεκαθαρίσω τι θέλω να κάνω, να πειθαρχήσω το χρόνο μου. Νομίζω ότι είναι κατάλοιπο της ακαδημαϊκής διαδικασίας. Πρώτα μπαίνουμε στην έρευνα και μετά γράφουμε. Μπορεί βέβαια να καταλήξει τελικά  να είναι και κάτι τελείως διαφορετικό!

Συνήθως έτσι γράφεις;  Πρώτα συλλαμβάνεις την ιδέα, μετά προχωράς στην έρευνα και μετά την υλοποιείς;

Όπου απαιτείται έρευνα, ναι. Η έρευνα προηγείται της γραφής. Γιατί δεν μπορώ να διακόψω το γράψιμο για να κοιτάξω κάτι. Είναι κάτι προσωπικό, αλλά θέλω να αισθάνομαι απόλυτα σίγουρος ότι αυτό που πάω να κάνω, το ξέρω. Θέλω να νιώθω μία οικειότητα με το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαδραματίζεται η ιστορία, ώστε αυτή τη έγνοια την ώρα της γραφής να μην υπάρχει. Όσα λιγότερα έχεις να λύσεις την ώρα που γράφεις, τόσο το καλύτερο.

Την πρώτη φορά που διάβασα το «Γκιακ», πριν από δύο χρόνια, το αγάπησα, τη δεύτερη, πριν από λίγες μέρες, μπήκε μέσα μου…

Νομίζω ότι συμβαίνει με όλα αυτό. Με τα βιβλία που ξαναδιαβάζουμε με απόσταση, πάντα βρίσκουμε κάτι άλλο να μας γοητεύσει. Στη δεύτερη ανάγνωση εγκαταλείπεις και τον πρώτο τοίχο, ξέρεις τι γίνεται, ένα μέρος της συγκέντρωσής σου δεν είναι στο να παρακολουθήσεις την πλοκή, οπότε γίνεσαι πιο απελευθερωμένος αναγνώστης.

giagk

Θα πω την αμαρτία μου… Τόσο την πρώτη φορά, όσο και τώρα άφησα απ’ έξω μία συγκεκριμένη ιστορία του βιβλίου. Την «Παραλογή», χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Αλήθεια τι λέει αυτή η ιστορία;

Μου το έχουν πει κι άλλοι. Ότι διάβασαν με μεγάλη απόσταση τη συγκεκριμένη ιστορία σε σχέση με τις άλλες. Ουσιαστικά, για μένα, η «Παραλογή» είναι η μήτρα του Γκιακ κι είχε γραφτεί πριν από όλα τα άλλα διηγήματα του βιβλίου. Είχε προϋπάρξει όλων κατά 1 χρόνο.

Γράφτηκε με σκοπό να μην είναι μέρος ενός «κάτι»;

Γράφτηκε αυτόνομα. Τότε δεν ήξερα τι, πώς και γιατί! Περισσότερο ήταν κάτι που ήθελα να κάνω, αντιμετωπίζοντάς το και ως μία άσκηση αυτού του τρόπου αφήγησης. Έμμετρος, λαϊκότροπος, παραδοσιακός και μοντέρνος από την άποψη ότι ήθελα να γράψω μία ιστορία τρόμου. Και μετά την είχα εγκαταλείψει. Την είχα δώσει στον εκδότη μου σ’ άσχετο χρόνο κι όταν ήρθε η ώρα της έκδοσης του Γκιακ με ρώτησε αν θέλω να τη συμπεριλάβω. Ήμουν αρνητικός, αλλά εκείνος επέμεινε να την ξαναδώ. Τα ξαναδιάβασα όλα μαζί και συνειδητοποίησα ότι όλα τα διηγήματα είχαν προέλθει από την «Παραλογή».

Τελικά πώς προέκυψε το «Γκιακ»;

Παροδικές εμμονές με συγκεκριμένες θεματικές. Τότε με απασχολούσε πολύ το πώς ένα τραύμα μπορεί να κλονίσει τη συνείδηση και να μεταμορφώσει έναν χαρακτήρα. Κι έπειτα πώς εντάσσεται ένας τέτοιος άνθρωπος σε κάτι που πριν του ήταν οικείο, αλλά τώρα πια δεν είναι.

Περίμενες την τόσο μεγάλη επιτυχία του;

Όχι, σε καμία περίπτωση! Δεν περίμενα ούτε το ένα δέκατο. Μάλιστα κάποια στιγμή , ήμασταν στο γραφείο και συζητούσαμε με τον Θοδωρή (Θ. Δρίτσας- Εκδόσεις Αντίποδες) και μου έλεγε πριν βγει «Εγώ το πιστεύω αυτό το βιβλίο, θα πάει καλά, πιστεύω ότι θα κάνει γύρω στα 3.000 αντίτυπα». Εγώ δεν πίστευα ούτε καν αυτά! Και την επιτυχία το Γκιακ τη ζήσαμε μαζί με τους Αντίποδες, μέσα από μια υπέροχη συνθήκη, πολύ οικογενειακή. Ήταν ωραία περίοδος κι ακόμα είναι.

Το «Γκιακ» ξεκινάει μ’ έναν Αντώνη και στο πρώτο σου βιβλίο, «Η αδελφότητα του πυριτίου», ο πρωταγωνιστής λέγεται Αντώνης. Είναι τυχαίο;

Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ! Ούτε που το θυμόμουν ότι είχα ονομάσει έτσι τον πρωταγωνιστή! Είναι αυτό που λέμε κρυπτομνησία (γέλια)!

AdelfotitaPyritiou

Όσο διάβαζα την αδελφότητα σκεφτόμουν πώς θα ήταν ο έφηβος Δημοσθένης, τι τον είχε πιάσει κι έγραφε βιβλία από τα 14;

Αφορμή είχε σταθεί ένα άρθρο που είχα διαβάσει στην εφημερίδα «Τα νέα» για την εξάρτηση με τους υπολογιστές- μιλάμε για το 1998- και μου είχε κάνει εντύπωση. Έτσι έφτιαξα μια ιστορία γύρω απ’ αυτό. Κατά τ’ άλλα η εφηβεία μου ήταν όπως και των υπολοίπων παιδιών της επαρχίας. Μπάσκετ, ποδήλατο, βόλτες, όλα αυτά συν το γράψιμο.

Πότε ξεκίνησε το γράψιμο;

Άρχισα να γράφω στα 12 νομίζω, μετά από παρότρυνση του πατέρα μου. Εγώ πάντα  λέω μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι ξεκίνησα ως επαγγελματίας συγγραφέας γιατί για τα πρώτα έργα έλαβα αμοιβή!

Από ποιον;

Από τον πατέρα μου (γέλια)! Εγώ έγραφα πολύ αργά κι έτσι δεν υπήρχε περίπτωση να πάρω την πρωτοβουλία να γράψω κάτι ολοκληρωμένο, βαριόμουν. Έτυχε κάποια στιγμή και διάβασε ο πατέρας μου κάποιες εκθέσεις ελευθέρου θέματος κι είδε κάτι. Μου πρότεινε, λοιπόν, να γράψω ένα βιβλίο και για κάθε σελίδα θα μου έδινε ένα χιλιάρικο! Στο δεύτερο διήγημα πήρα ένα ζευγάρι γυαλιά ηλίου και κάπως έτσι μπήκα σε μια διαδικασία που ήθελα κι εγώ να γράφω! Είχε ξεπεραστεί το αρχικό εμπόδιο του ότι γράφω αργά κι έγινε δικό μου. Η αφορμή όμως ήταν εκείνος.

Ο μπαμπάς τώρα πια, νιώθει δικαιωμένος;

Ουσιαστικά δεν το έκανε για να νιώσει εκείνος δικαιωμένος, αλλά λογικά ναι, φαντάζομαι θα νιώθει. Κι εγώ κάθε φορά σκέφτομαι πώς είναι να είσαι ο πατέρας ενός ανήλικου παιδιού το οποίο γράφει κι εσύ πηγαίνεις με τα χειρόγραφα σε διάφορους εκδοτικούς και στην καλύτερη περίπτωση σε αντιμετωπίζουν ως γραφικό! Εγώ δεν ξέρω αν θα μπορούσα να το κάνω.

Να σε πάω στον Ερωτόκριτο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Polaris; Είναι μία συλλογική δουλειά με τους Γιώργο Γούση και Γιάννη Ράγκο. Πόσο εύκολο είναι να συνεργάζεσαι σ’ ένα τέτοιο εγχείρημα;

Προϋποθέτει να υπάρχει πρόθεση για ένα καλό αποτέλεσμα κι όχι για το ποιος θα πιστωθεί το αποτέλεσμα. Όταν υπάρχει συνεργασία, το εγώ θα πρέπει να μην υπάρχει. Αυτό που θα πρέπει να επικρατεί είναι το έργο. Αυτό επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους: Είτε να είσαι επαγγελματίας, είτε να έχεις μία σχέση με τους ανθρώπους με τους οποίους θα συνεργαστείς και να μοιράζεστε έναν κοινό κώδικα. Στην περίπτωση του Ερωτόκριτου συνέβη το δεύτερο. Και φτάσαμε στο τέλος να μην μπορούμε να πούμε ποιανού ιδέα ήταν η τάδε, αυτό νομίζω είναι η επιτυχία μας. Είχαμε γίνει ένα σώμα.

Νομίζω ότι είσαι πολύ τολμηρός. Ό,τι έχεις εκδώσει από διηγήματα, μέχρι graphic novel, είναι μ’ έναν τρόπο αντιεμπορικά κι όλα παραδόξως έχουν βρει το δρόμο τους!

Δεν το βλέπω σαν τόλμη, απλώς κάνω αυτό που θέλω! Ποτέ δεν σκέφτηκα «Τώρα τι πάμε να κάνουμε»! Εγώ πάντα είχα μία σχέση με το κόμικ, μία καλή σχέση. Και θα ήθελα να κάνω κι άλλα κόμικ. Το ότι είναι κάτι αντιεμπορικό ή δεν πιάνει, δε μου λέει τίποτα. Νιώθω τυχερός γιατί μου δόθηκε η δυνατότητα δουλέψω με δύο τόσο σημαντικούς συνεργάτες σαν αυτούς.

0dd278f3decf12a8813452e98e0c328f

, , , , ,

One thought on “Δημοσθένης Παπαμάρκος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *